Türkiye’de kentsel dönüşüm ve yeni yapılaşmayla birlikte milyonlarca ton inşaat ve yıkıntı atığı ortaya çıkıyor. Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman İpek, doğru yöntemlerle bu atıkların yeniden yapı sektöründe kullanılabileceğini belirtti.

İpek’e göre özellikle yıkım sırasında ortaya çıkan beton, tuğla, ahşap, cam, metal ve asfalt gibi malzemelerin ayrıştırılması, hem hammadde kullanımını hem de çevresel etkileri azaltabilir.

Avrupa’da geri kazanım oranı yüzde 90’ı aşıyor

Avrupa Birliği’nin inşaat ve yıkıntı atıkları için yüzde 70 geri kazanım hedefi bulunduğunu belirten İpek, bazı ülkelerin bu seviyenin oldukça üzerine çıktığını söyledi.

Hollanda ve İtalya’da mineral atıkların geri dönüşüm oranının yüzde 95-100 bandına ulaştığını belirten İpek, Almanya, Birleşik Krallık ve Slovenya’da ise oranın yüzde 90’ın üzerinde olduğunu aktardı. Türkiye’de resmi verilere göre geri kazanım oranı ise yaklaşık yüzde 5 seviyesinde bulunuyor.

Çözüm seçici yıkım

İpek, Türkiye’de mevcut uygulamada çoğunlukla ekonomik değeri yüksek demirin ayrıştırıldığını, diğer malzemelerin ise bertaraf edildiğini ifade etti.

Buna alternatif olarak “seçici yıkım” yöntemini öne çıkaran İpek, yıkım öncesinde tehlikeli atıkların ayrıştırılması ve malzemelerin kontrollü şekilde sökülmesi gerektiğini belirtti. Beton atıklarının kırma-eleme tesislerinde işlenerek ikincil agrega olarak yeniden kullanılması da mümkün.

Atık miktarı milyonlarca tonu buluyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2024 İl Çevre Durum Raporları verilerine göre veri sağlanan illerde Doğu Anadolu’da yıllık yaklaşık 5,3 milyon ton, Akdeniz’de ise 4,77 milyon ton inşaat ve yıkıntı atığı oluşuyor.

İpek, İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerdeki ayrıştırılamayan veriler hesaba katılmadığında dahi Türkiye’de yönetilmesi gereken atık hacminin oldukça yüksek olduğuna dikkat çekti.