Sürdürülebilir konut üretiminde finansman çağrısı: Yeşil dönüşüm için yeni modeller gerekiyor

Konut sektöründe enerji verimliliği ve iklim dayanıklılığı öne çıkarken Sinpaş GYO Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ahmet Çelik, sürdürülebilir yapı yatırımları için yeni finansman modellerine ihtiyaç olduğunu söyledi.
Sürdürülebilir konut üretiminde finansman çağrısı: Yeşil dönüşüm için yeni modeller gerekiyor

Küresel karbon emisyonlarının yaklaşık yüzde 37'sinden sorumlu olan bina ve inşaat sektörü, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Artan konut ihtiyacıyla birlikte enerji verimliliği, su yönetimi ve iklim koşullarına dayanıklı yapıların geliştirilmesi de gayrimenkul sektörünün öncelikleri arasına giriyor.

Sinpaş GYO Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ahmet Çelik, sürdürülebilir konut üretiminin yaygınlaşması için çevre dostu malzemelerin yanı sıra yeni finansman imkanlarının da geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Küresel konut açığı büyüyor

Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı'nın (UN-Habitat) 2026 raporuna göre, dünya genelindeki konut açığı 2010'da 251 milyon birim seviyesindeyken 2023'te 288 milyona yükseldi. Artan konut ihtiyacı, yeni yapıların düşük karbonlu ve enerji verimli şekilde üretilmesini daha önemli hale getiriyor.

Türkiye'de konut ve hizmetler sektörü, 2024 yılı itibarıyla toplam nihai enerji tüketiminin yüzde 32,8'ini oluşturdu. Enerji tüketimini azaltmaya yönelik düzenlemeler kapsamında 2025'ten itibaren yapı inşaat alanı 2 bin metrekare ve üzerindeki yeni binalarda Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (nSEB) standartları zorunlu hale geldi. Bu yapılarda enerji ihtiyacının en az yüzde 10'unun yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması gerekiyor.

Bir diğer önemli düzenleme ise 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Buna göre, yapı inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerindeki yeni yapı ruhsatlı binalar için yapı kullanma izni aşamasında Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi sunulması gerekecek. Böylece yapıların inşaat, kullanım ve yıkım aşamalarındaki sera gazı emisyonlarının hesaplanması hedefleniyor.

Kentsel dönüşümde iklim dayanıklılığı öne çıkıyor

İklim değişikliğinin etkileri yalnızca yeni konut projelerini değil, mevcut yapı stokunu da ilgilendiriyor. Sel, fırtına ve aşırı sıcaklıklar gibi olayların yapılarda oluşturduğu riskler, kentsel dönüşüm çalışmalarında iklim dayanıklılığını da önemli hale getiriyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Ocak 2026'da açıkladığı verilere göre, Türkiye'de bugüne kadar kentsel dönüşüm kapsamında 2 milyon 335 bin konut dönüştürüldü, 249 bin konutun yapımı ise sürüyor.

Ahmet Çelik, dönüşüm projelerinde yalnızca deprem güvenliğinin değil, gelecekte karşılaşılabilecek iklim koşullarının da dikkate alınması gerektiğini belirtti. Çelik'e göre bugün inşa edilen yapıların önümüzdeki 30-40 yılın çevresel koşullarına uyum sağlayabilecek şekilde tasarlanması gerekiyor.

Yeşil finansman yatırımları destekliyor

Sürdürülebilir gayrimenkul yatırımlarına yönelik finansman imkanları da genişliyor. PwC ve Urban Land Institute tarafından hazırlanan Gayrimenkulde Gelişen Trendler Avrupa 2026 raporuna göre, araştırmaya katılanların yüzde 85'i çevresel ve sosyal açıdan sürdürülebilir iş modellerini uzun vadede önemli buluyor.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankasının (EBRD) GEFF Türkiye II programı kapsamında sağladığı 750 milyon avroluk finansman da konutlar dahil olmak üzere enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve iklim dayanıklılığı yatırımlarını destekliyor.

Çelik, enerji verimli konutların uzun vadede kullanım maliyetlerini düşürebildiğini ancak ilk satın alma bedelinin tüketiciler açısından belirleyici olduğunu ifade etti. Sürdürülebilir konut üretiminin yaygınlaşması için hem üreticileri teşvik eden hem de alıcıların bu yapılara erişimini kolaylaştıran finansman modellerinin oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Konut tercihlerinde enerji verimliliği belirleyici olacak

Gayrimenkul sektöründe konut alıcılarının tercihleri de değişiyor. Konum, büyüklük ve fiyatın yanı sıra enerji tüketimi, kullanım maliyetleri ve çevresel özelliklerin satın alma kararlarında daha fazla etkili olması bekleniyor.

Sinpaş GYO'nun projelerinde yağmur suyunun değerlendirilmesi, peyzajda su tüketiminin azaltılması ve bölgenin iklimine uygun bitki türlerinin seçilmesi gibi uygulamalara yer verdiğini belirten Çelik, sürdürülebilirliğin yalnızca enerji verimliliğinden ibaret olmadığını ifade etti. Sektörün, gelecekteki çevresel gereklilikleri bugünden dikkate alarak hareket etmesi gerektiğini kaydetti.