Konut satın alırken tapu, ruhsat ve iskan belgelerini kontrol etmek tek başına yeterli olmayabilir. Üsküdar Üniversitesi Acil Durum ve Afet Yönetimi Programı Öğr. Gör. Tuğçe Yılmaz Karan, bir yapının yasal olmasının afetlere karşı güvenli olduğu anlamına gelmediğini belirterek sel riskine dikkat çekti. Karan’a göre dere yataklarının yapılaşmaya açılması, doğal su yollarının kapatılması ve betonlaşma, şiddetli yağışların taşkına dönüşme riskini artırıyor.

Betonlaşma taşkın tehlikesini büyütüyor

Karan, beton ve asfalt gibi su geçirmeyen yüzeylerin artmasıyla yağmur suyunun toprağa sızmak yerine hızla yüzey akışına geçtiğini belirtti. Bu durumun yağmur suyu altyapısının kapasitesini aşarak taşkınlara yol açabildiğini ifade etti.

Tapu ve iskan sel güvenliğini garanti etmiyor

Tapunun mülkiyet durumunu, yapı ruhsatının inşaat iznini, iskanın ise yapının kullanımına ilişkin idari uygunluğu gösterdiğini hatırlatan Karan, bu belgelerin taşkın güvenliğini kanıtlamadığını vurguladı.

Ev almadan önce belediyeden imar durumu ve plan notları istenmeli; Devlet Su İşleri (DSİ), büyükşehir belediyeleri ve ilgili su idarelerinin taşkın haritaları incelenmeli. İstanbul'da ise İSKİ'nin dere koruma alanları ve taşkın sınırlarına ilişkin değerlendirmeleri önem taşıyor. Geçmiş su baskınları, eski haritalar ve mahalle sakinlerinin gözlemleri de araştırılmalı.

Dereye uzak olmak güvenli olduğu anlamına gelmiyor

Bir yapının dereye olan mesafesi tek başına risk değerlendirmesi için yeterli değil. Arazinin eğimi, kotu, zeminin geçirgenliği, derenin taşıma kapasitesi ve geçmiş taşkın kayıtları birlikte ele alınmalı. Üzeri kapatılan veya güzergâhı değiştirilen eski dere yatakları da risk taşımaya devam edebiliyor.

Ev almadan önce bu 5 noktayı kontrol edin

Karan, kapora vermeden önce şu başlıkların araştırılmasını öneriyor:

Arazinin konumu: Bina eski dere yatağında, taşkın alanında veya düşük kotlu bir bölgede mi?

Resmi kayıtlar: İmar planlarında, DSİ verilerinde ve taşkın haritalarında risk bulunuyor mu?

Geçmiş su baskınları: Binada veya çevresinde daha önce sel ya da su baskını yaşandı mı?

Altyapı yeterliliği: Drenaj, bodrum yalıtımı, otopark tahliye sistemi ve kanalizasyon önlemleri yeterli mi?

Teknik değerlendirme: Risk şüphesi varsa uzman görüşü alındı mı?

Bodrumda su izleri, nem ve küf bulunması ya da bina girişinin yol kotunun altında kalması da dikkat edilmesi gereken işaretler arasında. Özellikle bodrum, giriş ve bahçe katları ile kapalı otoparklar su baskınlarında daha yüksek risk taşıyor.

Karan, güvenli bir konutun yalnızca sağlam binadan ibaret olmadığını, bulunduğu arazinin de güvenli olması gerektiğini belirterek konut alırken deprem dayanıklılığının yanı sıra sel riskinin de sorgulanması gerektiğini vurguladı.