Türkiye'de yapı sektörünün karbon hesabında yeni bir dönem başlıyor. 1 Ocak 2027'den itibaren yapı ruhsatı alacak, inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerindeki yeni binalarda Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi zorunlu hale gelecek.

Uygulamayla binaların yalnızca kullanım dönemindeki enerji tüketimi değil, ham madde temininden inşaata, bakım ve yenilemeden yıkım ve geri kazanıma kadar tüm yaşam döngüsündeki sera gazı emisyonları hesaplanacak.

Karbon hesabı tasarım aşamasına taşınacak

TURKECO Kurucusu Doç. Dr. Duygu Erten, düzenlemenin karbon hesabını projenin sonundaki bir rapor olmaktan çıkararak tasarım sürecinin parçası haline getireceğini belirtti.

Beton, çelik, cam ve yalıtım malzemelerinin üretiminin yanı sıra nakliye, şantiye, bakım, yenileme ve yıkım süreçlerinin de değerlendirmeye alınacağını belirten Erten, yapı malzemelerinde güvenilir yerel verilerin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Asıl dönüşüm mevcut binalarda

Erten'e göre Türkiye'nin bina kaynaklı emisyonlarını azaltmasında asıl potansiyel yeni yapılardan ziyade mevcut yapı stokunda bulunuyor. Enerji tüketimi yüksek konutlar, kamu binaları, okullar ve sağlık yapılarının önceliklendirilmesini öneren Erten, enerji performansı ile deprem güvenliğinin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Karbon sınırı gündeme gelebilir

Yeni düzenlemenin emisyon hesabını zorunlu kılmasına karşın henüz bağlayıcı bir karbon üst sınırı bulunmuyor. Erten, yeterli veri oluşturulduktan sonra farklı bina türleri ve iklim bölgeleri için metrekare başına karbon sınırlarının belirlenebileceğini ifade etti.

Erten ayrıca kentsel dönüşümde güçlendirme ile yeniden yapım seçeneklerinin gelecekte karbon yükü açısından da karşılaştırılabileceğini belirtti.

Bu kapsamda 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren 10 bin metrekare ve üzerindeki yeni binalarda yaşam döngüsü analizi zorunlu olacak.