Yüksek enflasyon ve son yıllarda hızlanan kira artışları, hane halklarının harcama alışkanlıklarında önemli değişimlere yol açtı. TÜİK verilerinden derlenen bilgilere göre, özellikle düşük gelir grubundaki vatandaşların bütçesinde barınma giderlerinin ağırlığı belirgin şekilde arttı. 2025 itibarıyla konut ve kira harcamaları, dar gelirli kesimin en büyük harcama kalemi olarak öne çıktı.

Kira giderleri gıdayı geçti

Verilere göre, en düşük gelir grubunu oluşturan yüzde 20’lik kesimde 2002 yılında toplam harcamaların yaklaşık yüzde 39’unu oluşturan gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yıllar içinde gerileyerek yüzde 29 seviyesine düştü. Buna karşılık aynı dönemde konut ve kira giderleri sürekli yükseldi. 2002’de bütçenin yaklaşık yüzde 28’ini oluşturan barınma harcamaları, 2025 yılında yüzde 39’a ulaşarak ölçümlerin yapıldığı dönemin en yüksek seviyesine çıktı.

Bu tablo, düşük gelirli hanelerde konut ve kira giderlerinin ilk kez gıda harcamalarının belirgin şekilde önüne geçtiğini gösterdi.

Gelir grupları arasındaki fark büyüyor

Araştırma, gelir seviyeleri arasındaki harcama farklılıklarını da ortaya koydu. En yüksek gelir grubunda konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içindeki payı 2025 yılında yaklaşık yüzde 25 seviyesinde kalırken, düşük gelir grubuyla arasındaki farkın açıldığı görüldü.

Gıda harcamalarında da benzer bir tablo dikkat çekti. Her iki gelir grubunda oranlar benzer eğilim gösterse de düşük gelirli kesimin bütçesinden gıdaya ayırdığı pay, yüksek gelir grubunun iki katından fazla oldu.

Sağlık ve eğitim harcamalarının payı geriledi

Veriler ayrıca, dar gelirli kesimin bütçesinde sağlık ve eğitim harcamalarının payının yıllar içinde önemli ölçüde azaldığını ortaya koydu. Uzmanlara göre bu durum, artan barınma maliyetlerinin diğer temel harcama kalemleri üzerindeki baskısını gözler önüne seriyor.