Türkiye'de gayrimenkul alım, satım ve kiralama işlemlerinde emlakçıların aldığı hizmet bedellerinin tam olarak beyan edilmemesi sorunu yeniden gündemin üst sıralarına yerleşti. Sektör temsilcileri ve ekonomi uzmanları, özellikle yüksek tutarlı gayrimenkul işlemlerinde komisyonların faturalandırılmadan elden alınmasının, kamu maliyesi üzerinde ciddi bir yük oluşturduğuna dikkat çekiyor.

Kayıt dışına yönlendirme sorun yaratıyor

Mevcut yasal düzenlemelere göre; emlak danışmanları satış işlemlerinde yüzde 2 + KDV oranında hizmet bedeli alma hakkına sahip. Kiralamalarda ise standart uygulama bir aylık kira bedeli üzerinden şekilleniyor. Ancak sahaya inildiğinde veriler, bu tutarların resmiyette çok daha düşük gösterildiğini veya hiç beyan edilmediğini ortaya koyuyor. Özellikle bazı emlakçıların ve vatandaşların daha az masraf ödemek için kayıt dışı işlemler yapması sorunun temelini oluşturuyor.

Denetimlerin zayıflığı suistimallere yol açıyor

Uzmanlar, kayıt dışılığın yaygınlaşmasında denetim mekanizmalarındaki boşlukların önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Özellikle bireysel çalışan ya da küçük ölçekli emlak ofislerinin takibinin zor olması, ilan siteleri üzerinden yürütülen işlemlerin kayıt altına alınamaması gibi faktörler suistimallere zemin hatırlıyor.
Eksik beyan edilen bu tutarlar sadece Gelir Vergisi değil, aynı zamanda ciddi bir Katma Değer Vergisi (KDV) kaybı anlamına da geliyor.

Haksız rekabet ortamı oluşuyor

Kayıt dışı komisyon uygulaması, işini kuralına göre yapan ve tüm gelirini faturalandıran emlak işletmeleri için haksız bir rekabet ortamı yaratıyor. Öte yandan uzmanlar, faturasız işlem yapan vatandaşları da uyarıyor. Kısa vadede bir maliyet avantajı gibi görünen bu durum, ilerde yaşanabilecek hukuki bir sorunda hak iddia etmeyi imkansız hale getiriyor.
Gayrimenkul uzmanları, sektörün şeffaflaşması için hem denetimlerin sıkılaştırılması hem de vatandaşların hizmet bedeli karşılığında resmi belge talep etme bilincinin artması gerektiğini vurguluyor.