Türkiye’de konut fiyatları milyonlarca liraya ulaşırken, alıcıların satın alacakları evin yalnızca fiyatına ve konumuna odaklanması dikkat çekiyor. Sektör temsilcileri, 1-2 milyon liralık otomobil için ekspertiz yaptırılırken çok daha yüksek bedelli konutlarda aynı hassasiyetin gösterilmediğini belirtiyor.

Arge Gayrimenkul Değerleme Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Cem Gel, gayrimenkul değerleme raporunun bir anlamda evin “röntgenini” çektiğini söyledi.

200’e yakın veri inceleniyor

Konut değerleme raporlarının yalnızca fiyat tespiti yapmadığını belirten Gel, incelemelerde 200’e yakın verinin değerlendirildiğini ifade etti.

Raporda binanın deprem ve afet riski, kolon-kiriş durumu, kaçak imalat, tesisat, enerji sınıfı ve kullanım alanı gibi fiziksel unsurların yanı sıra imar dosyası, iskân, yıkım kararı, haciz, ipotek ve şerh gibi hukuki bilgiler de inceleniyor.

Konum, ulaşım, arsa payı, kira getirisi ve amortisman süresi de değerleme kapsamında ele alınıyor.

Ekspertiz zorunluluğu sınırlı

TÜGEM Başkan Yardımcısı Mustafa Hakan Özelmacıklı, konut kredisiyle yapılan satışlarda değerleme raporunun zorunlu olduğunu ancak diğer satışlarda böyle bir zorunluluk bulunmadığını belirtti.

Özelmacıklı, yaklaşık 100 metrekarelik bir konut için ekspertiz ücretinin 16 bin 500 TL seviyesinde olduğunu, ek maliyetlerle birlikte tutarın artabildiğini söyledi.

Karşılaştırma için otomobil ekspertiz ücretlerinin yaklaşık 5-6 bin liradan başladığı, aracın segmentine göre 20 bin lirayı aşabildiği ifade edildi.

Yapay zeka da değerleme sürecine girdi

Gayrimenkul değerleme süreçlerinde dijital teknolojilerin kullanımının da arttığı belirtildi. Sahadan toplanan teknik verilerin yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilmesiyle incelemelerin daha kısa sürede gerçekleştirilebildiği aktarılıyor.

Ahmet Cem Gel, alıcıların ister oturum ister yatırım amacıyla olsun, satın alma öncesinde risk değerleme raporu talep etmesi gerektiğini belirtti.

İTO Gayrimenkul Komite Başkanı Hakan Akdoğan ise resmi değerleme ihtiyacında SPK lisanslı firmaların hizmet verdiğini, belediyelerden de imar ve ruhsat bilgilerine ilişkin bilgi alınabildiğini söyledi.