Türkiye’de ticari gayrimenkul piyasasında daralma sinyalleri güçleniyor. TÜİK verilerine göre, ocak-eylül döneminde ülke genelinde 135 bin 543 iş yeri satıldı. Geçen yılın aynı dönemindeki 142 bin 798 satışa kıyasla yüzde 5,1 düşüş yaşandı. Ancak piyasanın tüm segmentleri aynı yönde hareket etmedi.

İkinci el iş yeri satışlarında gerileme

Yılın ilk dokuz ayında ikinci el iş yeri satışları yüzde 8,6 azalarak 94 bin 911’e geriledi. Eylül ayındaki yıllık düşüş ise yüzde 10,5 oldu.

Yüksek işletme giderleri, finansman maliyetleri ve yeni işletme açmanın getirdiği masraflar, ikinci el ticari gayrimenkullere yönelik talebi baskılayan unsurlar arasında gösteriliyor. Mevcut iş yerlerini devralmak veya yeni bir işletme kurmak isteyenlerin maliyetler nedeniyle kararlarını ertelemesi, bu segmentteki hareketliliği sınırlıyor.

Sıfır iş yeri satışları yükselişte

İkinci el piyasasındaki düşüşe karşılık ilk el iş yeri satışları, ocak-eylül döneminde yüzde 4,2 artarak 40 bin 632’ye çıktı. Eylül ayındaki yıllık artış ise yüzde 13,2 olarak kaydedildi.

İlk el iş yerlerinin toplam satışlar içindeki payı da yüzde 30’a ulaştı. Böylece yeni iş yerlerinin pazardaki ağırlığı artarken, şirketlerin sunduğu vadeli ödeme seçenekleri alıcılar açısından önem kazandı.

Ancak sıfır iş yeri satışlarındaki yükseliş, ticari faaliyetlerin aynı ölçüde canlandığı anlamına gelmiyor. Veriler, yatırım amaçlı alımlarla işletme kurmak için yapılan satın almaların birbirinden ayrışabileceğine işaret ediyor.

İpotekli satışlar yüzde 61,8 arttı

Ticari gayrimenkul piyasasında dikkat çeken bir diğer gelişme, ipotekli satışlardaki artış oldu. İlk dokuz ayda ipotekli iş yeri satışları yüzde 61,8 yükselerek 6 bin 35’e ulaştı.

Buna karşın ipotekli işlemlerdeki artış, kredi koşullarının genel olarak iyileştiğini tek başına göstermiyor. Bu satışların toplam pazar içindeki payı hâlâ sınırlı düzeyde bulunuyor.

Yabancı yatırımcının payı yüzde 0,73’e indi

Yabancılara yapılan iş yeri satışları da piyasadaki değişimin öne çıkan başlıklarından biri oldu. 2022’nin ilk dokuz ayında 3 bin 14 olan satış sayısı, 2026’nın aynı döneminde 991 olarak kaydedildi.

Yabancı alıcıların toplam iş yeri satışları içindeki payı da 2022’deki yüzde 2,14 seviyesinden yüzde 0,73’e geriledi. Böylece ticari gayrimenkul piyasasında yabancı talebinin ağırlığı önemli ölçüde azaldı.

Ticari gayrimenkulde talep ayrışıyor

Veriler, iş yeri piyasasında genel satış hacmi gerilerken ilk el projelerin daha dirençli bir görünüm sergilediğini ortaya koyuyor. İkinci el satışlardaki düşüş, mevcut ticari alanlara yönelik talebin zayıfladığını gösterirken sıfır iş yerlerindeki artış, alıcıların bir bölümünün yeni projelere yöneldiğine işaret ediyor.

Piyasadaki ayrışmanın devam edip etmeyeceğinde finansman maliyetleri, iç talebin seyri ve işletmelerin ekonomik koşulları belirleyici olacak.