Türkiye’de kiralık konut piyasasında dikkat çeken yeni uygulamalar gündem olmaya başladı. Son dönemde hazırlanan bazı kira sözleşmelerinde yer alan maddeler, yalnızca kira ilişkisini değil kiracıların günlük yaşamını da doğrudan etkiliyor. Uzmanlara göre birçok sözleşme artık klasik kira kontratının ötesine geçerek kiracıların özel hayatına müdahale eden hükümler içeriyor.

Eve kaç kişinin gireceği bile yazılıyor

Bazı sözleşmelerde evde yaşayacak kişi sayısına sınırlama getirildiği görülüyor. Hatta belirli saatlerden sonra misafir kabul edilmemesine yönelik maddelerin de kontratlara eklendiği belirtiliyor. Örneğin karı-koca ve bir çocuğun yaşadığı eve sonradan bir aile büyüğünün taşınması durumunda, sözleşmeye aykırılık gerekçesiyle tahliye sürecinin başlatılabildiği ifade ediliyor.

Evcil hayvan yasağı tahliye nedeni olabiliyor

Kira sözleşmelerinde en çok tartışılan başlıklardan biri de evcil hayvan yasağı oldu. Bazı ev sahiplerinin sözleşmelere “dairede evcil hayvan beslenemez” maddesi eklediği, kiracının sonradan kedi veya köpek sahiplenmesi halinde bunun sözleşme ihlali sayılarak tahliye gerekçesi yapılabildiği belirtiliyor. Uzmanlar, bu tür maddelerin özel hayatın sınırlarını zorladığını vurguluyor.

Bina giderleri de kiracıya yükleniyor

Sözleşmelerde dikkat çeken bir diğer konu ise bina masraflarının kiracılara aktarılması oldu. Bazı kontratlarda havuz bakımı, asansör yenilemesi veya ortak alan tadilatları gibi giderlerin doğrudan kiracı tarafından karşılanacağına dair hükümler yer alıyor. Oysa hukukçular, bu tür büyük demirbaş ve yapısal giderlerin mülk sahibinin sorumluluğunda olduğuna dikkat çekiyor.

Gecikme faizi bankaları geçti

Bazı kira sözleşmelerinde kira veya aidat ödemesinin gecikmesi halinde aylık yüzde 5’e varan gecikme faizleri uygulanıyor. Ayrıca “ihtara gerek olmaksızın temerrüt” şartı eklenen sözleşmelerde kiracının herhangi bir resmi uyarı yapılmadan doğrudan hukuki süreçle karşı karşıya kalabildiği belirtiliyor.

5 milyon TL’ye kadar kefalet isteniyor

Son dönemde en dikkat çeken uygulamalardan biri de kefil şartları oldu. Bazı ev sahiplerinin kefillerden milyonlarca liralık sorumluluk taahhüdü istediği, hatta 5 milyon TL’ye kadar kefalet yükümlülüğü içeren sözleşmeler hazırlandığı ifade ediliyor. Bazı durumlarda kefillerden banka hesap dökümü ve mali yeterlilik belgeleri talep edildiği de belirtiliyor.

“Evi haftada bir gün gösterme” şartı

Bazı kira sözleşmelerinde kiracının evi haftada bir gün ev sahibinin gösterebilmesine izin vermesi zorunlu tutuluyor. Üstelik bu süreç nedeniyle kiracının kira indirimi veya herhangi bir tazminat talep edemeyeceğine dair maddeler de kontratlarda yer alıyor.

Hukukçulardan uyarı: “Kanuna aykırı hükümler geçersiz”

Ali Güvenç Kiraz, mülk sahiplerinin kanuna aykırı düzenlemeleri kira sözleşmelerine ekleyemeyeceğini söyledi. Kiraz, “Örneğin emlak vergisini kiracı ödeyecektir diye bir durum yazılamaz. Ya da taşınmazın güçlendirilmesi, boyanması, yine çalışanların maaşı dışında kıdem tazminatları gibi, özlük haklarının ödenmesi gibi giderleri asla ödemek zorunda değiller” dedi.

Kiracıların bu tür maddeleri kabul etmek zorunda olmadığını vurgulayan Kiraz, hukuki süreçlerde mahkemelerin kiracı lehine karar verebileceğini belirtti. Kiraz, “Bu tür durumlarda itiraz etmeleri halinde açılacak davalarda da kiracı lehine karar çıkacaktır. Çünkü bu tür sözleşmeler özel hayat sınırlarının ihlaline girer” ifadelerini kullandı.