Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) sisteminde gayrimenkul işlemlerine ilişkin önemli bir dönüşüm hayata geçiriliyor. Tapu Kanunu’nda yapılan düzenleme ile konut finansmanı ve sermaye piyasası mevzuatı kapsamında hazırlanan taşınmaz değerleme raporlarının elektronik ortamda ve ücretsiz şekilde TKGM’ye gönderilmesi zorunlu hale geliyor.

Yeni uygulamayla birlikte gayrimenkul piyasasında daha merkezi, izlenebilir ve standart bir veri yapısının oluşturulması amaçlanıyor.

Raporlar otomatik olarak sisteme aktarılacak

Düzenlemeye göre Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yetkilendirilen değerleme şirketlerinin hazırladığı raporlar, ilgili kurumlar ve finans kuruluşları aracılığıyla raporun düzenlendiği gün TKGM sistemine iletilecek.

Uzmanlara göre bu yapı, taşınmaz piyasasında tek merkezli bir veri havuzunun oluşması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Sadece fiyat değil, çok katmanlı veri seti

Gayrimenkul uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, yeni sistemin yalnızca değer bilgisinden ibaret olmadığını, oldukça kapsamlı bir veri altyapısı içerdiğini belirtiyor.

Yeni sistemin teknik altyapısına ilişkin değerlendirmelerde, entegrasyonun doğru kurgulanmasının kritik olduğu vurgulanıyor. Aynı raporun farklı kurumlar tarafından sisteme tekrar yüklenmesi halinde çeşitli sorunlar ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Öne çıkan riskler arasında; aynı raporun birden fazla kez sisteme girilmesi, veri uyumsuzluğu, operasyonel yük artışı, mükerrer kayıt oluşması gibi başlıklar yer alıyor. Uzmanlara göre bu sorunların önlenmesi için tekil rapor numarası ve güçlü kurumlar arası entegrasyon sistemi gerekiyor.

Değer Bilgi Merkezi için kritik altyapı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından duyurulan “Değer Bilgi Merkezi” projesi kapsamında İstanbul’da pilot uygulama yapılması, sistemin ise 2027 itibarıyla 81 ile yayılması planlanıyor.

Yeni değerleme veri altyapısının bu proje için temel hazırlık niteliğinde olduğu değerlendiriliyor.

Ayrıca uzmanlar, yalnızca ekspertiz raporlarının piyasa gerçeklerini tam yansıtmayabileceğini belirterek farklı veri kaynaklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ekspertiz sırasında tapu işlem verileri, belediye rayiç bedelleri, imar verileri, ilan verileri, fiili satış kayıtlarının da ayrı ayrı araştırılması gerekiyor.

Bu nedenle gönüllü uyumu artıracak mekanizmaların daha sağlıklı bir veri yapısı oluşturacağı değerlendiriliyor.

Birleşik Arap Emirlikleri örneği üzerinden, Dubai’de değer artış kazancı vergisinin bulunmamasının işlemlerde gerçek değerlerin daha net yansımasına katkı sağladığı ifade ediliyor.