Mersin’in Mezitli ilçesinde, Soli Pompeipolis Antik Kenti sınırları içerisinde yer alan ve daha önce villa inşaatı için izin verilen 2,5 dönümlük arazi, yürütülen arkeolojik çalışmaların ardından tamamen koruma altına alındı. İlk etapta yapılaşmaya uygun görülen parselde yapılan yeni kazılarda 8 Roma mezarı, çeşitli mimari kalıntılar ve Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı ortaya çıkarıldı. Bu gelişme üzerine alanın statüsü değiştirilerek 1’inci derece arkeolojik sit alanı ilan edildi.

4 villa inşa edilecekti

Söz konusu süreç aslında yıllar öncesine dayanıyor. 2002 yılında bölgede yapılan yol çalışmaları sırasında tarihi bulgulara rastlanmasıyla birlikte Mersin Müze Müdürlüğü tarafından kazı başlatılmış ve Roma dönemine ait lahitler bulunmuştu. Buna rağmen bitişikte yer alan ve 3’üncü derece sit alanı statüsündeki 2,5 dönümlük parsel, 2013 yılında özel mülkiyete geçti. Arazi sahibi 2020 yılında buraya 4 villa inşa etmek için başvuruda bulundu.

Belediye tarafından görüş istenmesi üzerine alanda 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirildi. Yapılan incelemelerde yalnızca korozyona uğramış 3 bronz sikke gibi sınırlı bulgulara rastlanırken, inşaat sırasında yeni bir kalıntı çıkması halinde bildirilmesi şartıyla projeye onay verildi ve 2021 yılında ruhsat düzenlendi.

Bulgu yok denildi, 8 Roma mezarı çıktı

Ancak sonraki süreçte yapılan kapsamlı kazılar tabloyu tamamen değiştirdi. 2022 ve 2023 yıllarında sürdürülen çalışmalarda yeni lahitler ile birlikte bir su kanalının ortaya çıkarılması, araştırmaların genişletilmesine neden oldu. Kanalın villa yapılması planlanan parsele doğru uzandığının belirlenmesi üzerine kazılar bu alana yoğunlaştırıldı. 2024 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında ise daha önce “bulgu yok” denilen arazide 8 Roma mezarı ve çok sayıda arkeolojik kalıntı gün yüzüne çıkarıldı.

Birinci derece arkeolojik sit alanı ilan edildi

Elde edilen veriler doğrultusunda hazırlanan rapor, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na sunuldu. Kurul, Aralık 2025’te alanda geçici olarak inşaatı durdurma kararı alırken, 25 Şubat 2026 tarihinde ise kapsamlı bir değerlendirme yaparak yalnızca söz konusu parseli değil, çevresindeki yaklaşık 20 dönümlük alanı da kapsayacak şekilde bölgeyi “Roma Nekropolü” olarak tescilledi ve 1’inci derece arkeolojik sit alanı ilan etti.

Alınan bu kararla birlikte daha önce verilen inşaat izni geçersiz hale gelirken, bölge tamamen yapılaşmaya kapatıldı. Uzmanlara göre ortaya çıkan bulgular, Soli Pompeipolis Antik Kenti’nin yerleşim ve gömü alanlarına ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Yaşanan gelişme, arkeolojik miras ile imar süreçlerinin kesiştiği noktada dikkat çeken bir örnek olarak öne çıkarken, bölgede ilerleyen dönemde daha kapsamlı bilimsel kazıların yapılması bekleniyor.