Sosyal güvenlik alanında dikkat çeken bir yargı kararı gündemde. Sosyal güvenlik başyazarı İsa Karakaş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (YHGK) verdiği kritik kararı köşesine taşıdı. Karar, özellikle geçmişte tarım ürünü satışından prim kesintisi yapılan ancak SGK kayıtlarında görünmeyen çiftçiler için emeklilik yolunu açabilecek nitelikte.

Sürecin başlangıcı 1994 yılına uzanıyor

Dosyaya konu olayda bir çiftçi, 1994 yılında sattığı pamuk karşılığında ürün bedelinden prim kesintisi yapıldığını belirterek sigorta başlangıcının bu tarihe çekilmesini talep etti. Talebin kabul edilmesi halinde EYT kapsamında yaş şartı olmadan emeklilik hakkı doğacaktı.

İlk derece mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal hak olduğuna dikkat çekerek çiftçinin talebini haklı buldu. Mahkeme, ürün bedelinden yapılan kesintinin sigortalı olma iradesini açıkça gösterdiğini belirterek 1994 yılındaki sigortalılığın tespitine karar verdi.

İstinaf mahkemesi kararı bozdu

Ancak SGK’nın itirazı sonrası dosya istinafa taşındı. Bölge Adliye Mahkemesi, kesintinin SGK kayıtlarına aktarılmadığını gerekçe göstererek yerel mahkemenin kararını kaldırdı. Mahkeme, primin kuruma yatırılmaması halinde geriye dönük hizmet tespiti yapılamayacağını savundu.

Yargıtay son noktayı koydu

Dosyanın Yargıtay’a taşınmasının ardından 10. Hukuk Dairesi, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı bozdu. Sürecin sonunda devreye giren Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Kurul kararında, vatandaşın prim kesintisinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını takip etmekle yükümlü olmadığı vurgulandı. Kesintiyi yapıp SGK’ya aktarmayan şirketlerin sorumlu olduğu belirtilirken, SGK’nın denetim görevini yerine getirmemesinin faturasının çiftçiye çıkarılamayacağı ifade edildi. Kararda ayrıca, ürün satışında prim kesintisini kabul eden vatandaşın sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğu belirtildi.

EYT için yeni kapı olabilir

Kararın ardından, 8 Eylül 1999 ve öncesinde adına tarım ürün bedelinden prim kesintisi yapılan vatandaşların, ellerindeki makbuzlarla sigorta başlangıçlarını geriye çekebilme ihtimali gündeme geldi. Bu durumun çok sayıda kişiye EYT kapsamında erken emeklilik fırsatı sağlayabileceği değerlendiriliyor.