Türkiye’de milyonlarca bağımsız bölümü ilgilendiren iskan sorunu, gayrimenkul sektörünün önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Gayrimenkul Proje Pazarlama Satış (GPPS) Platformu Başkanı Bilge Özdemir, teknik açıdan tamamlanmış olmasına rağmen maddi ve idari yükümlülükler nedeniyle yapı kullanma izin belgesi alamayan projeler için yeni bir çözüm modeli önerdi. Özdemir, müteahhitlerin borçları nedeniyle kat maliklerinin iskan hakkının yıllarca engellenmemesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye genelinde yapı kullanma izin belgesi bulunmayan bağımsız bölüm sayısının 7-8 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Özdemir’in son 5-10 yıllık inşaat verileri üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre, belediyelerden yapı ruhsatı alan mülklerin yaklaşık yüzde 28’i henüz iskan belgesi alamadı.

İskan alınamamasının nedeni her zaman teknik eksiklik değil

Bir gayrimenkul projesinde kat irtifakının kat mülkiyetine dönüşebilmesi için inşaatın tamamlanması ve belediyeden Yapı Kullanma İzin Belgesi alınması gerekiyor. Ancak iskan sürecinin sonuçlanmamasında her zaman binadaki teknik eksiklikler etkili olmuyor. Müteahhitlerin vergi ve SGK borçları, yapı denetim ödemeleri ve diğer finansal yükümlülükler de başvuruların uzun süre beklemesine yol açabiliyor.

İskan başvurusu için yapı ruhsatı, onaylı mimari proje, yapı denetim raporları, SGK ilişiksiz belgesi, vergi borcu yoktur yazısı, Enerji Kimlik Belgesi, asansör tescil raporu ve ilgili altyapı ile itfaiye uygunluk belgeleri gibi evrakların tamamlanması gerekiyor.

Tamamlanan projeler yıllarca belge bekliyor

Özdemir, gerekli teknik koşulları karşılamasına rağmen maddi ve idari nedenlerle iskan alamayan, hatta yıllar önce tamamlanarak kullanılmaya başlanan projeler bulunduğuna dikkat çekti. Belediyelerde bekleyen başvuruların gerekçelerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesini isteyen Özdemir, özellikle müteahhit veya taşeron kaynaklı finansal sorunlar için farklı çözüm mekanizmaları geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Özdemir’e göre inşaat sürecinin doğrudan tarafı olmayan kat maliklerinin, müteahhitlerin borçları ve yerine getirilmeyen yükümlülükleri nedeniyle mağdur edilmesi önlenmeli. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına da çağrıda bulunan GPPS Başkanı, teknik eksiklik bulunmayan ancak maddi nedenlerle iskan alamayan projeler için kolaylaştırıcı düzenlemeler yapılmasını önerdi.

Kat maliklerinin iskan hakkı güvence altına alınmalı

GPPS Platformu’nun çözüm önerisinin merkezinde ise sigorta veya fon sistemi kurulması yer alıyor. Önerilen modelle, müteahhitlerin SGK borçları, vergi yükümlülükleri ve yapı denetim ödemeleri gibi nedenlerle iskan sürecini tamamlayamadığı durumlarda devreye girecek bir güvence mekanizması oluşturulması hedefleniyor.

Bilge Özdemir, böyle bir sistemin müteahhitlerin yasal yükümlülükleri ile kat maliklerinin iskan hakkı arasında güvence sağlayabileceğini belirtiyor. Öneri, özellikle tamamlanmış binalarda yaşayan mülk sahiplerinin yıllardır süren iskan sorununa çözüm bulunması ve milyonlarca bağımsız bölümün durumunun yeniden değerlendirilmesi tartışmasını gündeme taşıyor.