Konut alımında banka kredisi kullanılmadığında ekspertiz raporu zorunlu tutulmuyor. Ancak uzmanlar, peşin yapılan alımlarda bu uygulamanın göz ardı edilmesinin, alıcıların taşınmazın gerçek değeri ve olası hukuki riskleri hakkında yeterli bilgiye sahip olmadan işlem yapmasına neden olabileceğini belirtiyor.

Peşin alımlarda ekspertiz çoğunlukla yaptırılmıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında gerçekleşen 1 milyon 688 bin 910 konut satışının 1 milyon 452 bin 242'si ipoteksiz olarak yapıldı. Böylece Türkiye'de satılan her 100 konuttan yaklaşık 86'sı, banka tarafından ekspertiz raporu talep edilmeden el değiştirdi.

"Ekspertiz yalnızca bankalar için değil"

Denge Değerleme Genel Müdürü Simla Budakoğlu Sönmezler, ekspertizin sadece kredi sürecinin bir parçası olarak görülmesinin yanlış olduğunu belirterek, "Ekspertiz, yalnızca bankaların kredi kullandırma sürecinde talep ettiği teknik bir rapor değil, alıcının yaptığı en büyük yatırımlardan birini güvence altına alan bağımsız bir değerlendirme hizmetidir. Peşin ödeme yapan bir alıcı, ekspertiz yaptırmadığında satın alacağı taşınmazın gerçek piyasa değerini objektif olarak değerlendirme imkânından mahrum kalabiliyor." dedi.

Aynı sokakta bile fiyat farkı oluşabiliyor

Uzmanlara göre bir konutun değeri yalnızca bulunduğu bölgeye veya metrekare büyüklüğüne göre belirlenmiyor. Binanın yaşı, deprem yönetmeliğine uygunluğu, yapı kalitesi, katı, cephesi, manzarası, ortak kullanım alanları ile tapu ve imar durumu gibi birçok unsur fiyat üzerinde belirleyici rol oynuyor.

Sönmezler, ekspertiz raporunun bir maliyet kalemi değil, yüksek tutarlı yatırımlarda yanlış fiyatlama, hukuki sorunlar ve olası değer kayıplarına karşı alıcıyı koruyan önemli bir güvence olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.